स्मार्ट शेतीला बळकटी देण्यासाठी महाराष्ट्र करणार “AI for Agriculture 2026” जागतिक शिखर परिषदेचे यजमानपद

महाराष्ट्र शासन २२ आणि २३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी मुंबईतील जिओ वर्ल्ड कन्व्हेन्शन सेंटर येथे “AI for Agri 2026” या जागतिक परिषदेचे आयोजन करत आहे. ही परिषद राज्याच्या 'महाराष्ट्र कृषी-एआय धोरण २०२५-२०२९' च्या अंमलबजावणीचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. जगभरातील तंत्रज्ञान क्षेत्रातील दिग्गज, गुंतवणूकदार आणि शास्त्रज्ञांना एकाच व्यासपीठावर आणून शेतीतील समस्यांवर आधुनिक उपाय शोधणे, हा या परिषदेचा मुख्य हेतू आहे.

या परिषदेत 'महाॲग्री-एआय' (MahaAgri-AI) धोरणांतर्गत नियोजित प्रकल्पांवर प्रकाश टाकला जाईल. राज्य सरकारने पहिल्या टप्प्यासाठी ५०० कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. या धोरणामुळे डेटा-आधारित शेतीला चालना मिळेल, ज्यामुळे पिकांच्या उत्पादनात ३०-४०% वाढ अपेक्षित आहे. एआय तंत्रज्ञानामुळे कीड नियंत्रण आणि हवामानाचा अचूक अंदाज घेतल्याने शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्चही लक्षणीयरीत्या कमी होईल.

'महाॲग्रीएक्स' (MahaAgriX - डेटा एक्सचेंज प्लॅटफॉर्म) आणि 'महाविस्तार' (शेतकऱ्यांसाठी एआय-आधारित सल्लागार यंत्रणा) यांसारख्या डिजिटल पायाभूत सुविधांचे प्रदर्शन या परिषदेत केले जाईल. या प्रणालींद्वारे शेतकऱ्यांना त्यांच्या मोबाईलवरच पिकांच्या आरोग्याविषयी आणि बाजारभावाविषयी रिअल-टाइम माहिती मिळेल. तंत्रज्ञानाच्या या वापरामुळे शेती अधिक पारदर्शक आणि नफा देणारी ठरेल.

संयुक्त राष्ट्रांनी २०२६ हे वर्ष 'जागतिक महिला शेतकरी वर्ष' म्हणून घोषित केले आहे. त्याअनुषंगाने, या परिषदेत महिला शेतकऱ्यांच्या सक्षमीकरणासाठी आणि त्यांच्यासाठी तंत्रज्ञान सुलभ करण्यासाठी विशेष सत्रांचे आयोजन करण्यात आले आहे. एआय तंत्रज्ञान केवळ मोठ्या शेतकऱ्यांपुरते मर्यादित न राहता, ते राज्यातील प्रत्येक लहान शेतकऱ्यापर्यंत पोहोचवण्यावर सरकारचा भर आहे.

जागतिक आर्थिक मंच (WEF), जागतिक बँक आणि बिल अँड मेलिंडा गेट्स फाउंडेशन यांसारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थांच्या सहकार्याने आयोजित ही परिषद महाराष्ट्राला 'ॲग्री-टेक' क्षेत्रातील जागतिक केंद्र बनवेल. एआयच्या वापरामुळे शेती केवळ शाश्वत होणार नाही, तर हवामान बदलाच्या आव्हानांना तोंड देण्यासाठी शेतकरी अधिक सक्षम होतील, असा विश्वास कृषी क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे.