जागतिक कृषी बदल: अमेरिकेत मक्याऐवजी सोयाबीनला पसंती; चीन-पाकिस्तानमध्ये कापूस बीजावर संशोधनासाठी करार

जागतिक कृषी क्षेत्र आज, २ एप्रिल २०२६ रोजी एका महत्त्वपूर्ण स्थित्यंतरातून जात आहे. आर्थिक आणि भू-राजकीय दबावांना प्रतिसाद म्हणून प्रमुख उत्पादक देश आपल्या धोरणांमध्ये बदल करत आहेत. अमेरिकेमध्ये, USDA च्या बहुप्रतिक्षित "प्रॉस्पेक्टिव्ह प्लांटिंग्स" अहवालाने पेरणीच्या नियोजनातील मोठ्या बदलाची पुष्टी केली आहे. अमेरिकन शेतकरी ८४.७ दशलक्ष एकरवर सोयाबीनची लागवड करणार आहेत, जी २०२५ च्या तुलनेत ४% जास्त आहे; तर मक्याचे क्षेत्र ३% नी घटून ९५.३ दशलक्ष एकरवर येण्याची शक्यता आहे. या बदलामागे मुख्यत्वे "नायट्रोजन घटक" कारणीभूत आहे—जागतिक ऊर्जा अस्थिरतेमुळे खतांच्या किमती चढे असल्याने, २०२६/२७ च्या विपणन वर्षासाठी सोयाबीन हा कमी जोखमीचा आणि कमी खर्चाचा पर्याय मानला जात आहे.

आशियामध्ये, चीन पाकिस्तानसोबतच्या नवीन धोरणात्मक भागीदारीद्वारे आपल्या कृषी क्षेत्राचा विस्तार करत आहे. लाहोरमध्ये आज झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत, चिनी मुत्सद्दी आणि पाकिस्तानच्या कृषी मंत्र्यांनी कापूस बियाणे संशोधन आणि जर्मप्लाझम विकासासाठी संयुक्त उपक्रम अधिकृतपणे सुरू केला. या सहकार्याचा उद्देश हवामान-लवचिक आणि उच्च उत्पादन देणाऱ्या कापूस जाती तयार करणे हा आहे, जेणेकरून प्रादेशिक कापड पुरवठा साखळी स्थिर होईल. चीनने 'स्मार्ट ॲग्रीकल्चर'साठी प्रगत तांत्रिक सहाय्य देण्याचे आणि पाकिस्तानला गोठवलेल्या मांसाच्या (Frozen meat) निर्यातीतील अडथळे दूर करण्यास मदत करण्याचे आश्वासन दिले आहे.

दुसरीकडे, ब्राझील आपल्या १८४ दशलक्ष टनांच्या विक्रमी सोयाबीन उत्पादनानंतर आता लॉजिस्टिक आव्हानांशी झुंज देत आहे. उत्पादन ऐतिहासिक पातळीवर असले तरी, मध्य-पश्चिम भागातील अतिवृष्टी आणि बायोडीझेलसाठी (आता B15 मॅन्डेट) देशांतर्गत वाढलेली मागणी यामुळे तात्काळ निर्यातीसाठी उपलब्ध असलेल्या मालाचे प्रमाण कमी झाले आहे. ब्राझीलची "नाजूक पुरवठा साखळी"—जिथे केवळ १४% रस्ते पक्के आहेत—वाढत्या इंधन दरांच्या काळात आंतरराष्ट्रीय बंदरांपर्यंत हा प्रचंड साठा पोहोचवण्याच्या कठीण परीक्षेतून जात आहे.

युरोपियन युनियनमध्ये, अन्न पुरवठा साखळीतील शेतकऱ्यांची स्थिती मजबूत करण्यासाठी आज एक ऐतिहासिक राजकीय करार झाला. 'कॉमन मार्केट ऑर्गनायझेशन' (CMO) चा भाग असलेल्या या नवीन उपायांतर्गत सर्व शेतकऱ्यांसाठी लेखी करार अनिवार्य केले जातील. यामुळे मोठ्या प्रक्रिया उद्योगांशी वाटाघाटी करताना शेतकऱ्यांना अधिक पारदर्शकता आणि अंदाज मिळेल. युरोपियन शेतकऱ्यांच्या घटत्या उत्पन्नावर हा एक थेट उपाय असून, उत्पादन खर्च वाढत असताना शेतमालाच्या नफ्याचे न्याय्य वाटप व्हावे, हा यामागचा उद्देश आहे.

शेवटी, व्हिएतनाममध्ये शाश्वत शेतीचे (Regenerative agriculture) प्रदर्शन करण्यासाठी 'अजिनोमोटो को.' (Ajinomoto Co.) ची निवड करण्यात आली आहे. या प्रकल्पांतर्गत स्थानिक शेतकऱ्यांना रोगांना प्रतिकार करणाऱ्या रताळ्याच्या (Cassava) नवीन जाती आणि शाश्वत लागवडीचे प्रशिक्षण दिले जाईल. रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करून आणि हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन कमी करून, व्हिएतनामी शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे आणि जागतिक अन्न उद्योगासाठी कच्च्या मालाचा स्थिर आणि "पर्यावरणपूरक" पुरवठा सुनिश्चित करणे हे या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.