पुण्यात उत्पादनात मोठी घट: 'परभणी शक्ती' ज्वारीचे बियाणे निकृष्ट निघाल्याने शेतकऱ्यांकडून भरपाईची मागणी

पुण्यातील भोर तालुक्यातील शेती सध्या मोठ्या संकटात सापडली आहे. शेकडो शेतकऱ्यांनी त्यांच्या ज्वारीच्या पिकाचे प्रचंड नुकसान झाल्याचे कळवले आहे. चालू रब्बी हंगामासाठी अधिकृत माध्यमांद्वारे मोठ्या प्रमाणावर वितरीत करण्यात आलेल्या 'परभणी शक्ती' या बियाणे वाणाभोवती हा प्रश्न निर्माण झाला आहे. मार्चच्या सुरुवातीस ज्या शेतात पिकाची चांगली वाढ अपेक्षित होती, तिथे २४० एकरपेक्षा जास्त क्षेत्रातील पिकांची वाढ खुंटली असून ती पूर्णपणे तयार झालेली नाहीत. यामुळे स्थानिक शेतकरी समुदायात संतापाचे वातावरण आहे.

प्रति एकर सुमारे ४०,००० रुपयांचे नुकसान झाल्याचा प्राथमिक अंदाज व्यक्त करण्यात येत असल्याने आर्थिक संकट गडद होत आहे. यामध्ये खते, मजुरी आणि बियाण्यांवरील गुंतवणुकीचा समावेश आहे. अनेक अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी ही त्यांची संपूर्ण मोसमाची कमाई होती. कृषी विद्यापीठाने दिलेल्या सर्व मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करूनही बियाणे निकृष्ट निघाल्याने शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.

वाढत्या असंतोषामुळे जिल्हा कृषी विभागाने अधिकृतपणे हस्तक्षेप केला आहे. जिल्हा कृषी अधिकारी संजय काचोळे यांनी या प्रकरणाच्या तांत्रिक मूल्यमापनासाठी एक विशेष समिती स्थापन केल्याचे स्पष्ट केले आहे. हे नुकसान बियाण्यांच्या खराब बॅचमुळे झाले आहे की स्थानिक जमिनीच्या प्रकारामुळे, याची चौकशी केली जाणार आहे. पीक विमा किंवा शासकीय भरपाई मिळवण्यासाठी हा अहवाल अत्यंत महत्त्वाचा ठरेल.

'परभणी शक्ती' हे वाण सुरुवातीला उच्च पोषक मूल्यांसाठी प्रसिद्ध करण्यात आले होते, त्यामुळे त्याचे असे अपयश राज्याच्या कृषी उद्दिष्टांसाठी निराशाजनक आहे. स्थानिक संशोधन केंद्रांचे तज्ज्ञ सध्या भोरमधील बाधित शेतातून नमुने गोळा करत आहेत. बियाणे कंपन्यांनी अद्याप अधिकृत विधान केलेले नसले तरी, चौकशी पूर्ण होईपर्यंत या बियाण्यांच्या विक्रीवर बंदी घालण्याची मागणी शेतकरी संघटनांनी केली आहे.

मार्चच्या मध्यात महाराष्ट्रात उष्णतेची लाट येण्याचा इशारा देण्यात आल्याने, पीक सावरण्याची शक्यता आता कमी झाली आहे. ज्या शेतकऱ्यांचे ज्वारीचे पीक वाया गेले आहे, त्यांना आता पशुखाद्याची समस्या भेडसावणार आहे. स्थानिक दूध व्यवसायावरही याचे परिणाम होऊ शकतात. आता समुदाय राज्य सरकारकडे तातडीच्या मदत पॅकेजची मागणी करत आहे. ही घटना बियाणे पुरवठा साखळीतील त्रुटींवर बोट ठेवणारी आहे.