खरीप २०२५ मध्ये तांदूळ आणि मक्यात वाढ; सोयाबीन, कापूस कमी
कृषि मंत्रालयाच्या ताज्या आकडेवारीनुसार खरीप 2025 मध्ये तांदूळ आणि मक्याच्या लागवडीत लक्षणीय वाढ झालेली आहे, तर सोयाबीन आणि कापूस कमी झाले आहेत.
कृषी मंत्रालयाच्या २२ ऑगस्ट २०२५ रोजी प्रकाशित अहवालानुसार, या दिलेल्या आकडेवारीत खरीप २०२५ च्या एकूण क्षेत्रामध्ये ३% (३५.४० लाख हेक्टर) वाढ दिसली आहे. तांदूळ आणि मका या प्रमुख पिकांमध्ये विशेष वाढ नोंदविली गेली आहे, तर सोयाबीन आणि कापूस यांचे क्षेत्र कमी झाले आहे.
-
तांदूळ: पूर्वीच्या ३९०.८० लाख हेक्टरवरून ४२०.४१ लाख हेक्टरावर वाढ (८%).
-
मका: ८३.५८ लाख हेक्टर पासून वाढून ९३.३४ लाख हेक्टर (१२%)
-
सोयाबीन: कमी होऊन १२४.८८ लाख → १२०.११ लाख (४%)
-
कापूस: १११.३९ लाख → १०८.४७ लाख (३%)
-
कुल परिस्थिती: एकूण खरीप क्षेत्रात वाढ, तंतुतीत क्षेत्रात घट.
या विद्यमान बदलामागे धान्य पिकांना अधिक आधारभूत किंमत आणि चांगला मोन्सून वितरण अशा कारणांचा समावेश आहे. मका पिकाची वाढ ही बाजारातील मागणी आणि हवामान विरोधी क्षमता यामुळे प्रेरित असल्याचे दिसून येते. सोयाबीन आणि कापूस क्षेत्रात घट व्यावसायिक बदलांमुळे असावी—उच्च उत्पादन खर्च आणि हानिकारक हवामान नियंत्रणे याचा परिणाम.
या ट्रेंडमुळे पुढील वर्षांसाठी कृषी धोरण स्थिर आणि बाजारपेठ अनुकूल ठेवण्यासाठी निगराणीचे महत्त्व अधोरेखित होते.
संपूर्ण भारत : प्रगत पेरणी क्षेत्र अहवाल – खरीप 2025
| पिके | सामान्य (DA&FW) | पेरणी क्षेत्र 2025-26 | पेरणी क्षेत्र 2024-25 | फरक (लाख हे.) | वाढ |
|---|---|---|---|---|---|
| भात | 403.09 | 420.41 | 390.80 | 29.60 | 8% |
| एकूण डाळी | 129.61 | 112.77 | 111.42 | 1.34 | 1% |
| तूर | 44.71 | 43.98 | 44.77 | -0.78 | -2% |
| कुळीथ | 1.72 | 0.26 | 0.23 | 0.04 | 13% |
| उडीद | 32.64 | 21.71 | 20.31 | 1.39 | 7% |
| मूग | 35.69 | 33.95 | 33.50 | 0.45 | 1% |
| इतर डाळी | 5.15 | 3.70 | 3.50 | 0.19 | 6% |
| मटकी | 9.70 | 9.17 | 9.11 | 0.05 | 1% |
| एकूण भरड धान्ये | 180.71 | 187.12 | 175.93 | 11.18 | 6% |
| ज्वारी | 15.07 | 13.90 | 13.98 | -0.08 | -1% |
| बाजरी | 70.69 | 67.20 | 66.90 | 0.30 | 0% |
| नाचणी | 11.52 | 7.99 | 7.27 | 0.72 | 10% |
| मका | 78.95 | 93.34 | 83.58 | 9.76 | 12% |
| इतर लहान बाजरी | 4.48 | 4.68 | 4.20 | 0.49 | 11% |
| एकूण तेलबिया | 194.63 | 182.38 | 187.64 | -5.26 | -3% |
| भुईमूग | 45.10 | 45.30 | 46.56 | -1.25 | -3% |
| तीळ | 10.32 | 9.83 | 10.46 | -0.63 | -6% |
| सूर्यफूल | 1.29 | 0.63 | 0.69 | -0.06 | -9% |
| सोयाबीन | 127.19 | 120.11 | 124.88 | -4.77 | -4% |
| करडी | 1.08 | 0.36 | 0.31 | 0.06 | 16% |
| एरंड | 9.65 | 6.09 | 4.68 | 1.41 | 30% |
| इतर तेलबिया | — | 0.06 | 0.07 | -0.01 | -14% |
| ऊस | 52.51 | 57.31 | 55.68 | 1.64 | 3% |
| ताग आणि मेस्ता | 6.60 | 5.54 | 5.72 | -0.19 | -3% |
| कापूस | 129.50 | 108.47 | 111.39 | -2.92 | -3% |
| महा योग | 1096.65 | 1073.98 | 1038.58 | 35.40 | 3% |
