IMD चा अंदाज : सप्टेंबरमध्ये 109% पाऊस, मॉन्सून माघारीला विलंब होणार
भारतीय हवामान विभागाने सप्टेंबर 2025 मध्ये सरासरीपेक्षा 109% पाऊस होण्याचा अंदाज व्यक्त केला आहे. हा पाऊस शेतकऱ्यांसाठी लाभदायक ठरू शकतो, पण उत्तर भारतात पूर आणि भू-स्खलनाचा धोका वाढणार आहे.
भारतीय हवामान विभागाने (IMD) सप्टेंबर 2025 साठी मोठा अंदाज जाहीर केला असून या महिन्यात 109% पाऊस होण्याची शक्यता आहे. हा पाऊस दीर्घकालीन सरासरी 167.9 मिमी पेक्षा अधिक आहे, म्हणजेच यंदा मॉन्सूनची माघार उशिरा होईल. ऑगस्टमध्ये झालेल्या उत्तम पावसामुळे जलसाठे भरले आहेत व शेतकऱ्यांना दिलासा मिळाला आहे, परंतु सप्टेंबरमध्येही पाऊस सुरू राहिल्याने ग्रामीण व शहरी भागांसाठी नवी आव्हाने व संधी निर्माण होतील.
तज्ज्ञांच्या मते, या पावसामुळे काही शेतकऱ्यांना फायदा होणार आहे तर काहींना तोटा सहन करावा लागेल. उशिरा पेरलेल्या कडधान्ये, तेलबिया व ज्वारी-बाजरी सारख्या पिकांसाठी हा पाऊस वरदान ठरेल. पण उत्तराखंड, हिमाचल प्रदेश व जम्मू-काश्मीर सारख्या डोंगराळ भागांत अतिवृष्टीमुळे पूर व भू-स्खलन होण्याचा धोका वाढेल. IMD चे महासंचालक मृत्युंजय महापात्र यांनी सांगितले की मॉन्सून प्रवाह व पश्चिमी विक्षोभ यांचा संगम झाल्याने पाऊस जास्त काळ टिकू शकतो.
कृषी क्षेत्राच्या दृष्टीने हा पाऊस दुहेरी परिणाम करणार आहे. एका बाजूला उशिरा पेरलेल्या पिकांना भरपूर नमी मिळून उत्पादन वाढू शकते, तर दुसऱ्या बाजूला धान व कापूस यांसारख्या काढणीला आलेल्या पिकांना पाणी साचल्याने व रोगराईमुळे फटका बसू शकतो. त्यामुळे शेतकरी पावसाबद्दल आनंदी असूनही संभाव्य तोट्याबाबत सावध आहेत.
ऑगस्ट महिन्यात उत्तर-पश्चिम भारताने गेल्या अनेक दशकातील सर्वाधिक पाऊस अनुभवला होता. सप्टेंबरमध्येही तोच ट्रेंड कायम राहू शकतो. या काळात रस्ते बंद होणे, पूरस्थिती व जनतेच्या दैनंदिन जीवनात अडथळे येण्याची शक्यता आहे. मात्र, पाणी साठ्यांमध्ये वाढ, नद्या-तलावांची भरपूर पातळी व भूजलवाढ यामुळे रब्बी हंगामासाठी सिंचन सोयीस उपलब्ध होतील. त्यामुळे भविष्यातील शेतीसाठी आशेचा किरण निर्माण होईल.
या परिस्थितीला तोंड देण्यासाठी स्थानिक प्रशासनाने पूरनियंत्रण यंत्रणा, शेतकऱ्यांसाठी वेळोवेळी हवामान सूचना व पिकसंरक्षणाच्या उपायांची अंमलबजावणी तातडीने करणे गरजेचे आहे. योग्य पावले उचलल्यास सप्टेंबरमधील जादा पाऊस शेतकऱ्यांसाठी वरदान ठरू शकतो.
