ग्रामीण महाराष्ट्रात डिझेलचा तुटवडा? अफवांमुळे पेट्रोल पंपांवर लांबच लांब रांगा; काढणीच्या हंगामात शेतकरी हवालदिल

आज, ३० मार्च २०२६ रोजी ग्रामीण महाराष्ट्रातील शेतीची कामे एका मोठ्या अडचणीत सापडली आहेत. डिझेलचा गंभीर तुटवडा भासणार असल्याच्या अपुष्ट अफवांमुळे इंधन खरेदीसाठी शेतकऱ्यांची एकच झुंबड उडाली आहे. अहिल्यानगर (अहमदनगर), सोलापूर आणि नाशिक यांसारख्या जिल्ह्यांमध्ये शेतकरी हातामध्ये मोठे प्लास्टिकचे ड्रम आणि ट्रॅक्टर घेऊन तासनतास पेट्रोल पंपांवर रांगा लावताना दिसत आहेत. मागणीमध्ये अचानक झालेली ही वाढ पाहून अनेक ग्रामीण पंपांनी डिझेल विक्रीवर 'मर्यादा' घातली असून, अनेक ठिकाणी प्रति व्यक्ती केवळ २० ते ५० लिटर डिझेल दिले जात आहे. रब्बी काढणीच्या मध्यंतरात असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी ही मर्यादा अत्यंत घातक ठरत आहे, कारण 'कम्बाइन हार्वेस्टर' सारख्या अवजड यंत्रांना कार्यक्षमतेने चालवण्यासाठी दररोज शेकडो लिटर इंधनाची गरज असते.

मिळालेल्या माहितीनुसार, सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर ही भीती पसरवण्यास सुरुवात झाली. यामध्ये ट्रान्सपोर्टर्सचा मोठा संप किंवा ऑईल डेपोमधील तांत्रिक बिघाडामुळे इंधन पुरवठा अनेक दिवस खंडित होईल, असा दावा केला जात होता. तथापि, 'महाराष्ट्र राज्य पेट्रोल डीलर असोसिएशन'ने हे सर्व दावे अधिकृतपणे फेटाळून लावले आहेत. त्यांनी स्पष्ट केले आहे की, प्रत्यक्षात कोणताही तुटवडा नाही आणि तेल कंपन्या सर्व डेपोंना नियमित पुरवठा करत आहेत. काही पंपांवर डिझेल संपल्याचे दिसत असले तरी, ते केवळ तात्पुरते आहे; कारण अफवेमुळे लोक गरजेपेक्षा जास्त खरेदी करत असल्याने टाक्या रिकाम्या होण्याचा वेग टँकर पोहोचण्याच्या वेगापेक्षा जास्त झाला आहे.

शेतकरी समुदायावर याचा परिणाम तात्काळ आणि गंभीर झाला आहे. पश्चिम महाराष्ट्रातील साखर पट्ट्यात ऊस तोडणी आणि कारखान्यांकडे होणारी वाहतूक मंदावली आहे, तर उत्तर महाराष्ट्रात गहू आणि हरभरा काढणीला विलंब होत आहे. शेतकऱ्यांना भीती आहे की जर काढणीला आणखी उशीर झाला, तर अवकाळी पाऊस किंवा वाढत्या तापमानामुळे धान्याचा दर्जा खराब होऊ शकतो. याव्यतिरिक्त, काही खासगी पेट्रोल पंप मालक मनमानी पद्धतीने दर वाढवत असल्याच्या किंवा केवळ रोख व्यवहारांना प्राधान्य देत असल्याच्या तक्रारी येत आहेत, ज्यामुळे अल्पभूधारक शेतकऱ्यांच्या अडचणीत भर पडली आहे.

अनेक विभागांच्या जिल्हाधिकाऱ्यांनी पेट्रोल पंप मालकांना शेतकरी आणि जीवनावश्यक सेवांना प्राधान्य देण्याचे आदेश दिले आहेत. प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे की साठेबाजी करण्याची कोणतीही गरज नाही आणि पुरवठा साखळीवर २४ तास लक्ष ठेवले जात आहे. काही तालुक्यांमध्ये गर्दीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि कायदा व सुव्यवस्थेची परिस्थिती बिघडू नये म्हणून पेट्रोल पंपांवर पोलीस बंदोबस्त तैनात करण्यात आला आहे. एवढ्या उपाययोजना करूनही ग्रामीण भागात इंधन संपण्याची भीती कायम आहे, कारण पुढचा पेट्रोल पंप गाठण्यासाठी शेतकऱ्यांना अनेक किलोमीटरचा प्रवास करावा लागतो.

३० मार्चची संध्याकाळ होत असताना परिस्थिती अजूनही तणावपूर्ण असली तरी, ग्रामीण भागातील केंद्रांवर टँकर पोहोचू लागल्याने ती हळूहळू स्थिर होत आहे. कृषी तज्ज्ञांनी शेतकऱ्यांना शांत राहण्याचे आणि साठेबाजी टाळण्याचे आवाहन केले आहे, कारण ही कृत्रिम मागणीच सध्याच्या गोंधळाचे मुख्य कारण आहे. सरकारने शेतकऱ्यांसाठी एक समर्पित हेल्पलाईन क्रमांक सुरू करण्याचे आश्वासन दिले आहे, ज्यावर शेतकरी इंधन नाकारणाऱ्या किंवा जादा दर आकारणाऱ्या पंपांची तक्रार करू शकतील. यामुळे अफवांमुळे काढणीचा महत्त्वाचा हंगाम वाया जाणार नाही याची खात्री दिली जात आहे.